TAILIEUCHUNG - Nói lý và hát lý của đồng bào Cơtu

Tiếng Cơ-tu gọi là paprăbhma, không rõ ai đã dịch ra là nói lý. Theo một số cán bộ Kinh sống lâu năm biết sâu tiếng Cơ-tu thì cho rằng dịch như vậy chưa chính xác, nhưng chúng ta dùng quen miệng, quen tai, ngầm hiểu rằng nói lý không phải là nói lý lẽ, là biện luận dài dòng, bắt bẻ kẻ đối thoại với mình buộc họ phải chấp nhận quan điểm của mình là đúng. Nói lý chỉ là nêu lên một hình ảnh thể hiện được toàn diện và bao quát nhận thức của mình đối. | TKT r t r A 1 r 1 1 r -7 - Ầ 1 A J Nói lý và hát lý của đông bào Cơtu Tiếng Cơ-tu gọi là paprăbhma không rõ ai đã dịch ra là nói lý. Theo một số cán bộ Kinh sống lâu năm biết sâu tiếng Cơ-tu thì cho rằng dịch như vậy chưa chính xác nhưng chúng ta dùng quen miệng quen tai ngầm hiểu rằng nói lý không phải là nói lý lẽ là biện luận dài dòng bắt bẻ kẻ đối thoại với mình buộc họ phải chấp nhận quan điểm của mình là đúng. Nói lý chỉ là nêu lên một hình ảnh thể hiện được toàn diện và bao quát nhận thức của mình đối với sự việc không kèm theo lý lẽ không có phân tích nhưng lại làm cho người nghe cảm thấy ý kiến của mình là đúng và chấp nhận. Các đêm có trăng khi trời trong mát các chàng trai cô gái chưa vợ chưa chồng thường rủ nhau ra chòi rẫy chuyện trò tìm hiểu nhau hẹn hò xe tơ kết tóc hứa giữ tình chung thủy xây đắp mộng vàng. Họ nói chuyện thủ thỉ tâm tình và hát những câu hát trữ tình qua tiếng trầm bổng của đàn môi một loại nhạc cụ đồng dài độ 8-l0cm có lưỡi gà mỏng như lá lúa người hát để đàn môi trên môi dùng một ngón tay gảy nhẹ làm cho lưỡi gà rung lên và khéo léo hát vào tiếng rung đó. Không có câu hát sẵn phải ứng khẩu hát nên vần nên điệu phải nêu cho được cái hình ảnh đẹp đẽ nhất sâu sắc nhất bộc lộ một cách kín đáo nỗi lòng của mình. Hát như vậy gọi là hát tình ý với nhau của đôi nam nữ theo tiếng Cơ-tu Bhnooch hoặc Bh bh ooch mà ai đó đã dịch ra là hát lý . Mới nghe qua chúng ta có thể lầm tưởng rằng nói lý hát lý của đồng bào Cơ-tu là nói ví dụ là hát hò khoan theo điệu và kiểu của dân tộc không đơn giản như vậy. Hình ảnh nêu ra nghe gần gần xa xa có nhiều ẩn ý có chiều sâu về tâm lý và nhận thức hình ảnh đó quen thuộc với mọi người nhưng lại buộc người nghe phải suy nghĩ để thấy hết mọi khía cạnh của hình ảnh đó. Thật là độc đáo muốn nói lý hát lý hay sâu sắc trước hết phải hiểu vấn đề nêu ra một cách tường tận. Phải chọn hình ảnh thật chính xác thật chết lý làm cho người nghe không thể vin vào những sơ hở để bắt bẻ hoặc hiểu lầm. Nói một cách khác người

TỪ KHÓA LIÊN QUAN